الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

24

شرح حديث عرض دين حضرت عبد العظيم حسنى (ع) (فارسى)

جز رجوع به مدارك صحيحه‌ى سمعى از كتاب و سنت راهى براى معرفت آنها وجود ندارد . به طور مثال در تفاصيل ثواب و جزا و اينكه روحانى يا جسمانى يا به هر دو صورت است ، يا ميزان و صراط و وجود ملائكه و حقايق و امور بسيار ديگر از اين قبيل ، يگانه مرجع مصون از اشتباه ، رسول خدا و ائمه‌ى طاهرين صلوات الله عليهم مى باشند . البته در اصل بعض عقايد ، عقل و شرع اتفاق دارند و در اصول عقايد اصليه حاكم ، عقل است و قرآن مجيد هم مردم را به عقل ارجاع داده و از آنها خواسته است كه از عقل پيروى نمايند ؛ اما در بسيارى از مسائل اعتقادى و تفاصيل مسائل ديگر ، بايد به شرع مراجعه نمود ؛ از اين جهت كه يا اصلًا عقل را راهى به سوى شناخت آنها نيست و يا اينكه كسى مكلف به شناخت آنها نمىباشد ؛ به ملاحظه‌ى اينكه بعض مطالب چون از مستقلات عقليه ، اوَّليات ، بديهيات و فطريات نيستند ، نتايج حاصل از بحث عقلى در آنها در معرض اشتباه و وقوع در خطا است ، و به لحاظ غموضت فهم و درك آن از عهده‌ى اكثريت مردم يا همه خارج است و عرفاً يا حقيقتاً تكليف به كسب عقيده از طريق عقل در آنها تكليف بمالايطاق است . بنابراين از تحصيل اعتقاد به آنها از طريق عقل چون معرض خطر ضلالت است نهى شده ، و به همان دليل سمعى كه عقلًا اكتفا به آن در اين امور جايز است ، اكتفا شده است و مكلف به بيشتر از آنچه شرع راهنمايى نموده است تكليف ندارد و اگر در اين قسم مطالب از راه بحث عقلى جلو رفت